Ana Sayfa / Haber
Günümüzde Bulgaristan'da Alevilik ve Bektaşilik 1875 defa okundu    

İnönü Üniversitesi'nde "Günümüzde Bulgaristan'da Alevilik ve Bektaşilik" konulu konferans düzenlendi.

Hoca Ahmet Yesevi konferans salonunda yapılan, İnönü Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Dönmez' in sunduğu konferansa Rektör Prof. Dr. Cemil Çelik, Yeşilyurt Belediye Başkanı Mehmet Kavuk, Cem Vakfı Malatya Şube Başkanı Eşref Doğan, akademik, idari personel ve öğrenciler katıldı.



Yrd. Doç. Dr. Mehmet Dönmez şunları söyledi: "Günümüzde de Balkanlarda Alevi topluluklar ve Bektaşi tekkeleri varlıklarını korumaktadırlar. Balkan coğrafyasında Alevi ve Bektaşi kitlelerce kutsal kabul edilen türbe, yatır ve ziyaret şeklinde tanımlanan kutsal mekânlar da bulunmaktadır. Bu inanç merkezleri Balkanlarda yüzyıllara bağlı olarak gelişen Türk kültürü ve İslâm dininin birer unsurudurlar. Bu sebeple Balkanlarda var olan Alevi, Bektaşi kültür öğeleri; Türk kültürünün, Alevi-Bektaşi inanç sistemlerinin tarihî, geleneksel, otantik ve orijinal unsurlarıdır. Rumeli ve Bulgaristan'da da Türk kültürünün gelişmesindeki itici gücün temelinde Bektaşilik olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bektaşilik daha Türklerin Anadolu'ya ilk gelişlerindeki yeni bir vatana sahip olma heyecanının adeta bir kültürel zamkı olmuş, bir beyliğin kıl çadırlar medeniyetinden dışarı fırlayıp kıtalara yayılıp hükmeden, bazılarının deyimiyle cihangir bir devlet olarak altı asır hüküm sürmesinin ana mayası olmuştur. Türklerin Asya'dan Avrupa yakasına geçişte Bektaşilik inancı ve kültürünün itici güç olduğunu, o inancın içinde bozulmamış homojen Türk-Oğuz töre ve kültürünün yeni din İslam kültürüyle iyi bir Türk kültür mayalı hamur yapılmasında Bektaşilik önemli rol oynamıştır.  Aleviler Bulgaristan'da yalnız Deliorman'da değil, Bulgaristan'ın başka yerlerinde de, özellikle kuzey ve güney bölgelerinde bulunmaktadır. Gerlova Bölgesinin Alvonlar, Küçükler, Belgler köylerinde, Varna'nın Kumluca köyünde, Karin-abat (Karnobat) yakınındaki Balkan dağında, Eski Zagra, Bela, Hasköy, Kırcaali, Çırpan, Koşu-Kavak yörelerinde yoğun olarak bulunurlar. Aleviler diğer inançtaki Türklerle, sanki yerleşirken ayrı olmamaları özel bir yaşamları bulunmamaları gözetilmiş gibi öteki Türklerle karışık olarak yaşamaktadırlar. Bununla birlikte tümüyle Alevilerin oturduğu kimi Türk köyleri de vardır.

Karalar (Çernik) köyünde yaptığımız araştırmada canların bizlere gösterdiği misafirperverlik hepimizi duygulandırdı. Kendimizi Anadolu'nun bir köyünde hissettik. Aynı milletin, aynı tarihin, aynı dilin, aynı kültürün insanları olarak sevgi ve saygı ile kucakladık birbirimizi. Bulgaristan Aleviliğinin yaşayan ritüel geleneği hakkında detaylı bilgi edindik. Cem esnasında gerçekleştirilen niyaz, çerağ ve semah hizmeti gibi uygulamaları birebir gözlemleyebildik. Cemin ardından babalarla sohbet ederek yörede yaşayan Alevi inanç unsurlarını tespit etmeye çalıştık. Yörede Alevi Türkler Karalar (Çernik) dışında Dulovo (Akkadınlar), Vodno (Söğütçük), Bradvari (Yenibaltacıköy, Yeniköy) ve Yordanovo (Kolebina)' da da ikamet etmekteler. Saydığımız yerleşim birimleri ilçe konumundaki Dulovo'ya, Dulovo da Silistre iline bağlıdır. Adları geçen yerlerde yaklaşık altı bin Alevi, Sünni Türkler ve Bulgarlarla beraber yaşamaktadır. Otuz beş civarında babanın inanç hizmeti verdiği yörede yaşayan Aleviler "Pazartesili" ve "Çarşambalı" olarak anılan topluluklardan oluşmaktadır. "Pazartesililer" için ayrıca "Babai", "Çarşambalılar" için "Bektaşi" tabiri de kullanılmaktadır. Aslında her iki Alevi grup da aynı inanç ve cem ritüellerini uygulamaktadır. Tarık (erkân çubuğu) geleneği ve musahiplik iki grupta da bulunmaktadır.

Her iki grubun arasındaki temel fark, cemlerini icra ettikleri günlerdir. "Pazartesililer" pazarı pazartesiye bağlayan gece; "Çarşambalılar", salıyı çarşambaya bağlayan gece cemlerini yapmaktalar. "Çarşambalılar" ayrıca perşembeyi cumaya bağlayan gece de cemlerini gerçekleştirmekteler. "Çarşambalı-Bektaşi" olarak anılan Alevi grubun geleneksel Bektaşilik ile bir bağlantısı yoktur. "Çarşambalı-Bektaşi" gelenek mensuplarıyla yaptığımız görüşmeler sonucunda yaşattıkları inanç profilleri tanımlanmış ve Babagan Bektaşilik ile bağlantılı olmadıkları görülmüştür. "Çarşambalılar" ın inanç evrenlerini Alevilik olarak tanımlamak mümkündür. Muharrem ayı, nevruz ve hıdrellez gibi inanç-kültür unsurlarının da canlı bir şekilde sürdürüldüğünü tespit etmekteyiz."

 
Spam Traps